Ahmed Mahmud Ünlü (http://www.arifandergisi.com/ adresinden alınmıştır.) Îtikâdi mezhepler kaç kısımdır? İki kısımdır “Ehl-i Sünnet”, “Ehl-i Bid’at”
Ehl-i Sünnet ne demektir? Peygamber Efendimiz (Sallallahu Aleyhi ve Selem) ve ashabının gittiği yoldan gidenlerdir. Zira Avf İbn-i Malik (Radıyallahu Anh)dan rivâyet edilen bir hadis-i şerifte Resûlullah (Sallallahu Aleyhi ve Selem) şöyle buyurmuştur. “Yahudiler yetmiş bir fırkaya ayrıldılar. (Bunlardan) biri Cennette, yetmişi ateştedir. Hıristiyanlar da yetmiş iki fırkaya ayrılmıştır. (Onlardan da) yetmiş bir fırka ateşte, biri cennettedir. Muhammed’in canı (kudret) elinde bulunan (Allâh-ü Teâlâ)’ya yemin ederim ki, elbette benim ümmetim yetmiş üç fırkaya ayrılacaktır. Bir fırka Cennette yetmiş iki fırka ateştedir. Bunun üzerine: “Ya Resûlullah! Cennette olan fırka kimlerdir?” diye sorulduğunda, Resulûllah: (Sallallahu Aleyhi ve Selem): “(Ehl-i Sünnet Ve’l) cemaattir.” diye cevap verdi. (İbn-i Mace, Fiten: 17, No: 3992 2/1322 Ebu Davud, Sünnet: 1 No: 4596 2/608 Ahmed İbn-i Hanbel, Müsned No: 8404 3/229) Abdullah İbn-i Amr (Radyallahu Anh)dan rivâyet edilen diğer bir hadis-i şerifte de Resûlullah (Sallallahu Aleyhi ve Selem) şöyle buyurmuştur. “Yakında benim ümmetim yetmiş üç fırkaya bölünecektir ki, bunlardan biri dışında hepsi ateştedir.” O zaman: “O bir hangisidir?” diye sorulunca, Resûlullah (Sallallahu Aleyhi ve Selem): “Bugün, benim ve ashabımın, üzerinde bulunduğu (yoldan gidenler)dir.” Buyurdu (Ali el_müttekî, Kenzül-Ummal No: 1060, 1/211)
Ehl-i Sünnet Kaç kısımdır? Üç kısımdır. 1 – Selefiyye, 2 – Mâtürîdiyye, 3 – Eş’ariyye.
Selefiyye kimlerdir? Ashab-ı Kiram ve tabiîn’in mezhebini kendilerine mezhep edinmiş fakîhler (fıkıh âlimleri) ve muhaddisler (hadis âlimleri)dir. Bunlar, Allâh-ü Teâlâ Hazretlerinin isimlerini ve sıfatlarını âyet ve hadislerde beyan edildiği üzere Allah-ü Teâlâ’nın şanına uygun bir şekilde ispat edip, te’vile (yorum yapmaya) kalkışmayanlardır. Meselâ: Ebu Hureyre (Radıyallahu Anh)ın rivayet ettiği bir hadis-i şerifte Peygamber Efendimiz (Sallallahu Aleyhi ve Selem) şöyle buyurmuştur: “Gecenin son üçte biri kaldığı zaman (imsak vaktinden önceki vakitlerde) Ulu ve Yüce olan Rabbimiz her gece dünya semasına (şekilden, münezzeh olduğu halde) iner ve: “Bana kim duâ eder ki, onun duâsına icabet edeyim! Benden kim hacet (dilek) ister ki, ona (dileğini) vereyim! Benden kim mağrifet diler ki, onu mağrifet edeyim!” buyurur. (Buharî, Teheccüd: 14 no: 1094 1/384, Müslim, Selâtü’l-Müsafirîn: 24 No: 758 1/521 Ebu Davut, Sünnet: 21 No: 4733 2/647 Tirmizî, Deavât: 79 No 3498 5/526 İbn-i Mace, İkametü’s-Salât: 182, Kur’an: No: 496 Shf. 130 Ahmed İbn-i Hanbel No: 7626 3/90) Selefiyye mezhebi bu hadis-i şerifte geçen “Rabbimiz iner.” Sözünü hakiki manasından başka bir mana ile te’vil etmeyip, “Rabbimiz, keyfiyetini (şeklini) bilmediğimiz bir halde iner.” Diyerek bu inişi Allâh-ü Teâlâ’nın şanına yakışır bir şekilde ifâde etmişlerdir. Yine böylece âyet ve hadislerde Allâh-ü Teâlâ’ya isnad edilen el, yüz, ayak gibi ifadeler bu kabildendir.
Ebû Mansur-u Matürîdî kimdir? İmam Ebû Mansur-u Matürîdî’nin adı Muham-med’dir. Hicretin 280. yılında, Buhâra ilçelerinden bir ilçe olan Matürid’de doğmuştur. Ve bu köye nisbet edilerek kendisine: “Matürîdî” denilmiştir. Ehl-i Sünnet îtikâdını müdafaa etmekte ve bâtıl inançları aklî deliller getirerek reddetmekte büyük çaba göstermiş ve bu hususta önemli kitaplar yazmıştır. Bu itibarla Mâverâü’n-Nehr’de Hanefîlerin imamı olmuştur. Binaenaleyh Hanefî mezhebinde bulunan Müslümanların çoğunluğu inanç ve itikatta Ebû Mansur-u Matürîdî’ye bağlıdırlar. Hicri 333 yılında Semerkant’ta vefat etmiştir. Üstadımız Hacı Mahmud Efendi Hazretleri ile birlikte, kabri şerifini ziyaret etmek bu fakire nasip olmuştur.
İmâm-ı Eş’arî kimdir? İmâm-ı Eş’arî’nin ismi Ali, babasının adı da İsmâil’dir. Hicretin 260. yılında Basra’da doğmuş, 324 yılında Bağdat’ta ansızın vefat etmiştir. Kendisi Şafiî mezhebine bağlı idi. Malikî ve Şafiî mezhebine bağlı olanların hemen hemen hepsi, Hanefî’lerin bir kısmı ve Hanbelîlerin bazı ileri gelenleri itikat konularında İmam Ebu’l-Hasen El-Eş’arî’ye uyarlar.
Eş’arîler kimlerdir? Ebu’l-Hasen El-Eş’arî’yi itikat hususunda imam kabul eden kişilerdir.
Matürîdî mezhebi ile Eş’arî mezhebi arasındaki ihtilâflar nasıl yorumlanmalıdır? Bu iki mezheb arasında temel prensiplerde ayrılık yoktur. Ancak; ikinci derecede bulunan bazı meselelerde, görünüşteki ifade değişikliğine dayanan ayrılıklar var ise de, her iki mezhebin hedefleri birdir.
Ehl-i Bid’at kimlerdir? Asr-ı Saadetten sonra ortaya çıkmış, Şer’î bir delile dayanmayan bazı inanç ve davranışları benimseyen gruplardır. Diğer bir ifade ile Sünnî kelâmcılara göre: Allâh-ü Teâlâ’yı bir şeye benzetme veya Allâh-ü Teâlâ’yı cisim olarak kabul etme gibi aşırı görüşlere sapmayan Selef âlimleri ile, Matürîdîye ve Eş’arîye dışında kalan fırkaların tamamı Ehl-i Bid’at’dır.
Ehl-i Sünnet ne demektir? Peygamber Efendimiz (Sallallahu Aleyhi ve Selem) ve ashabının gittiği yoldan gidenlerdir. Zira Avf İbn-i Malik (Radıyallahu Anh)dan rivâyet edilen bir hadis-i şerifte Resûlullah (Sallallahu Aleyhi ve Selem) şöyle buyurmuştur. “Yahudiler yetmiş bir fırkaya ayrıldılar. (Bunlardan) biri Cennette, yetmişi ateştedir. Hıristiyanlar da yetmiş iki fırkaya ayrılmıştır. (Onlardan da) yetmiş bir fırka ateşte, biri cennettedir. Muhammed’in canı (kudret) elinde bulunan (Allâh-ü Teâlâ)’ya yemin ederim ki, elbette benim ümmetim yetmiş üç fırkaya ayrılacaktır. Bir fırka Cennette yetmiş iki fırka ateştedir. Bunun üzerine: “Ya Resûlullah! Cennette olan fırka kimlerdir?” diye sorulduğunda, Resulûllah: (Sallallahu Aleyhi ve Selem): “(Ehl-i Sünnet Ve’l) cemaattir.” diye cevap verdi. (İbn-i Mace, Fiten: 17, No: 3992 2/1322 Ebu Davud, Sünnet: 1 No: 4596 2/608 Ahmed İbn-i Hanbel, Müsned No: 8404 3/229) Abdullah İbn-i Amr (Radyallahu Anh)dan rivâyet edilen diğer bir hadis-i şerifte de Resûlullah (Sallallahu Aleyhi ve Selem) şöyle buyurmuştur. “Yakında benim ümmetim yetmiş üç fırkaya bölünecektir ki, bunlardan biri dışında hepsi ateştedir.” O zaman: “O bir hangisidir?” diye sorulunca, Resûlullah (Sallallahu Aleyhi ve Selem): “Bugün, benim ve ashabımın, üzerinde bulunduğu (yoldan gidenler)dir.” Buyurdu (Ali el_müttekî, Kenzül-Ummal No: 1060, 1/211)
Ehl-i Sünnet Kaç kısımdır? Üç kısımdır. 1 – Selefiyye, 2 – Mâtürîdiyye, 3 – Eş’ariyye.
Selefiyye kimlerdir? Ashab-ı Kiram ve tabiîn’in mezhebini kendilerine mezhep edinmiş fakîhler (fıkıh âlimleri) ve muhaddisler (hadis âlimleri)dir. Bunlar, Allâh-ü Teâlâ Hazretlerinin isimlerini ve sıfatlarını âyet ve hadislerde beyan edildiği üzere Allah-ü Teâlâ’nın şanına uygun bir şekilde ispat edip, te’vile (yorum yapmaya) kalkışmayanlardır. Meselâ: Ebu Hureyre (Radıyallahu Anh)ın rivayet ettiği bir hadis-i şerifte Peygamber Efendimiz (Sallallahu Aleyhi ve Selem) şöyle buyurmuştur: “Gecenin son üçte biri kaldığı zaman (imsak vaktinden önceki vakitlerde) Ulu ve Yüce olan Rabbimiz her gece dünya semasına (şekilden, münezzeh olduğu halde) iner ve: “Bana kim duâ eder ki, onun duâsına icabet edeyim! Benden kim hacet (dilek) ister ki, ona (dileğini) vereyim! Benden kim mağrifet diler ki, onu mağrifet edeyim!” buyurur. (Buharî, Teheccüd: 14 no: 1094 1/384, Müslim, Selâtü’l-Müsafirîn: 24 No: 758 1/521 Ebu Davut, Sünnet: 21 No: 4733 2/647 Tirmizî, Deavât: 79 No 3498 5/526 İbn-i Mace, İkametü’s-Salât: 182, Kur’an: No: 496 Shf. 130 Ahmed İbn-i Hanbel No: 7626 3/90) Selefiyye mezhebi bu hadis-i şerifte geçen “Rabbimiz iner.” Sözünü hakiki manasından başka bir mana ile te’vil etmeyip, “Rabbimiz, keyfiyetini (şeklini) bilmediğimiz bir halde iner.” Diyerek bu inişi Allâh-ü Teâlâ’nın şanına yakışır bir şekilde ifâde etmişlerdir. Yine böylece âyet ve hadislerde Allâh-ü Teâlâ’ya isnad edilen el, yüz, ayak gibi ifadeler bu kabildendir.
Ebû Mansur-u Matürîdî kimdir? İmam Ebû Mansur-u Matürîdî’nin adı Muham-med’dir. Hicretin 280. yılında, Buhâra ilçelerinden bir ilçe olan Matürid’de doğmuştur. Ve bu köye nisbet edilerek kendisine: “Matürîdî” denilmiştir. Ehl-i Sünnet îtikâdını müdafaa etmekte ve bâtıl inançları aklî deliller getirerek reddetmekte büyük çaba göstermiş ve bu hususta önemli kitaplar yazmıştır. Bu itibarla Mâverâü’n-Nehr’de Hanefîlerin imamı olmuştur. Binaenaleyh Hanefî mezhebinde bulunan Müslümanların çoğunluğu inanç ve itikatta Ebû Mansur-u Matürîdî’ye bağlıdırlar. Hicri 333 yılında Semerkant’ta vefat etmiştir. Üstadımız Hacı Mahmud Efendi Hazretleri ile birlikte, kabri şerifini ziyaret etmek bu fakire nasip olmuştur.
İmâm-ı Eş’arî kimdir? İmâm-ı Eş’arî’nin ismi Ali, babasının adı da İsmâil’dir. Hicretin 260. yılında Basra’da doğmuş, 324 yılında Bağdat’ta ansızın vefat etmiştir. Kendisi Şafiî mezhebine bağlı idi. Malikî ve Şafiî mezhebine bağlı olanların hemen hemen hepsi, Hanefî’lerin bir kısmı ve Hanbelîlerin bazı ileri gelenleri itikat konularında İmam Ebu’l-Hasen El-Eş’arî’ye uyarlar.
Eş’arîler kimlerdir? Ebu’l-Hasen El-Eş’arî’yi itikat hususunda imam kabul eden kişilerdir.
Matürîdî mezhebi ile Eş’arî mezhebi arasındaki ihtilâflar nasıl yorumlanmalıdır? Bu iki mezheb arasında temel prensiplerde ayrılık yoktur. Ancak; ikinci derecede bulunan bazı meselelerde, görünüşteki ifade değişikliğine dayanan ayrılıklar var ise de, her iki mezhebin hedefleri birdir.
Ehl-i Bid’at kimlerdir? Asr-ı Saadetten sonra ortaya çıkmış, Şer’î bir delile dayanmayan bazı inanç ve davranışları benimseyen gruplardır. Diğer bir ifade ile Sünnî kelâmcılara göre: Allâh-ü Teâlâ’yı bir şeye benzetme veya Allâh-ü Teâlâ’yı cisim olarak kabul etme gibi aşırı görüşlere sapmayan Selef âlimleri ile, Matürîdîye ve Eş’arîye dışında kalan fırkaların tamamı Ehl-i Bid’at’dır.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder